Kris Van den Belt 220x172Volgens de recentste cijfers van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) werden 3.924 gezinnen afgesloten van drinkwater in 2015. Joke Schauvliege, Vlaams minister van Omgeving, Natuur en Landbouw en Samenlevingsopbouw Antwerpen provincie maken er een punt van om die afsluitingen zoveel mogelijk te vermijden. Medewerker Kris Van den Belt van de dienst Grondwater en Lokaal Waterbeheer (VMM) vertelt over de meerwaarde van Samenlevingsopbouw bij het uittekenen van het waterbeleid: “Dankzij deze samenwerking hebben we het sociaal beleid beter in de vingers gekregen.”

“In essentie is een afsluiting wegens wanbetaling pas gegrond wanneer iemand onwil vertoont om zijn facturen niet meer te betalen. In de meeste situaties is dit niet het geval en is afsluiting dus de allerlaatste stap die absoluut moet worden vermeden.”

Klaarblijkelijke onwil

In 2014 diende Samenlevingsopbouw een aanvraag in voor projectsubsidie bij minister Joke Schauvliege. Dit om meer inzicht te verwerven in de problematiek van waterarmoede en uit te zoeken waarom nog steeds zoveel mensen effectief worden afgesloten van water. Op dat ogenblik merkte ook de VMM de nood om de sociale openbare dienstverplichtingen die in 2011 aan ‘de wet van algemeen waterbeleid’ werden toegekend, van dichtbij op te volgen. Die sociale noot in de wet voorziet tegemoetkomingen aan kansarme klanten zoals o.a. lagere facturen of een afbetalingsplan op maat. Kris: “Wij hebben toen het begrip ‘klaarblijkelijke onwil’ vervangen en duidelijk de gronden voor een afsluiting vastgelegd. We hebben ook regels rond kennisgeving en de te respecteren termijnen vastgelegd. In essentie is een afsluiting wegens wanbetaling pas gegrond wanneer iemand onwil vertoont om zijn facturen niet meer te betalen. In de meeste situaties is dit niet het geval en is afsluiting dus de allerlaatste stap die absoluut moet worden vermeden.”

Meer overleg werkt

Wanneer je je waterfactuur niet tijdig betaalt, ontvang je als klant een herinneringsbrief en vervolgens een ingebrekestelling als je niet reageert. “Watermaatschappijen trokken vroeger vaak de kaart van incassobureaus of gerechtelijke procedures om hun achterstallige euro’s te innen. Ze stapten niet zo vaak naar de Lokale Adviescommissie (LAC) met een vraag tot afsluiting. Nochtans biedt het inschakelen van de LAC zeker mogelijkheden. Op basis van een sociaal vooronderzoek via het OCMW krijgt de klant de mogelijkheid om een haalbare afbetalingsregeling af te spreken zonder dat er extra kosten worden aangerekend voor de invordering. Een goede samenwerking tussen alle partijen in de LAC zorgt voor een win-win voor zowel de klant als de watermaatschappij. We zien de afgelopen jaren dat de commissies steeds meer en meer worden ingeschakeld terwijl het aantal afsluitingen nagenoeg stabiel blijft.”

“Samenlevingsopbouw bracht know how in huis waar wij niet over beschikken.”

Verroeste kennis

Wat heeft Samenlevingsopbouw nu gedaan? “De opzet van het project was om goede praktijken voor de commissies te verzamelen en aanbevelingen te doen voor alle betrokken partijen. Opbouwwerkster Ellen doorkruiste heel Vlaanderen om LAC-zittingen bij te wonen. Daarbij kon ze vaststellen hoe die gesprekken verliepen. Hoe stellen watermaatschappijen zich op? Welke adviezen geven OCMW assistenten? Wat zijn drempels voor klanten om te betalen? Op basis daarvan werden aanbevelingen geformuleerd om in een verdere fase te ontwikkelen.” Zo wordt nu een online platform uitgewerkt waar OCMW medewerkers hun meest gestelde vragen over het waterbeleid kunnen stellen. “Want uit de bevragingen bleek dat de kennis van die LAC-wet verroest was. In feite voorziet de wet van ’96 een bescherming van de klant tegen afsluiting. Maar vele medewerkers handelden al jaren volgens een bepaald patroon waarbij sommige nuances vervaagden. Zo kan je bijvoorbeeld ook een heraansluitings-LAC aanvragen. Iets wat velen niet meer wisten. ”

Kris kijkt tevreden terug op deze samenwerking die nog tot het einde van het jaar loopt. “Samenlevingsopbouw bracht know how in huis waar wij niet over beschikken. Bovendien hebben we geen personeel ter beschikking die dit intensieve veldwerk kan uitvoeren. De dagdagelijkse opvolging van de LAC’s bracht waardevolle informatie voort voor de verdere uitbouw van het beleid ter preventie van waterarmoede.”

Ann Palmers, mei 2017


Lees ook de vorige reportages