emmy verbraeken leen smets 220x172Nog tot eind juni kunnen lokale besturen, Sociale Verhuurkantoren, Sociale huisvestingsmaatschappijen en OCMW’s zich opgeven voor de Vlaamse groepsaankoop van woonmeters. Wat zegt u? Een woonmeter meet de warmte- en vochtigheidsgraad in een woning waardoor de gezondheid van de bewoners erop vooruitgaat én in het beste geval de energiefactuur omlaag. “Ik werk al tien jaar rond energiearmoede en eindelijk hebben we een instrument ontwikkeld dat al snel zijn impact bewees,” vertelt opbouwwerkster Leen Smets van Samenlevingsopbouw trots.

Hoge facturen en slechte gezondheid

In België betalen zo’n 500.000 huishoudens een te hoge energiefactuur in verhouding met hun gezinsinkomen. Daarnaast zetten een 130.000 huishoudens zich in de kou of in het donker uit schrik maandelijks teveel te moeten betalen. “We komen soms bij mensen die een kaars aansteken uit schrik om teveel energie te verbruiken. Dat kan niet. Wij pleiten voor het behoud van het comfort,” vertelt deskundige energie van het OCMW van Mol, Emmy Verbraeken. Leen: “Wat ik vaak zie, zijn woningen waar geen dampkap aanwezig is in de keuken. Of ze is stuk. Bij Afrikaanse gezinnen dampen de kookpotten vaak uren aan een stuk. Wat heel lekker eten geeft, maar op termijn ook schimmelvorming met grote gezondheidsproblemen als gevolg.”

Controle op temperatuur en vochtigheid

De woonmeter is een instrument dat de juiste verhouding tussen temperatuur en vochtigheid in huis moet helpen bewaken. Hij werd ontwikkeld door de samenwerking tussen vier OCMW’s (Mol, Balen, Dessel en Retie), het Kempens Woonplatform, de Energiesnoeiers en Samenlevingsopbouw. Leen: “We zochten naar een manier om de energiefacturen van vele gezinnen te verlagen en kwamen snel uit bij de link met warmte en vochtigheid. Want als je niet voldoende verlucht, kan de vochtigheidsgraad toenemen in je woning, wat een koud gevoel geeft, waardoor je sneller gaat verwarmen.”

Schimmel, prikkelhoest of geïrriteerde ogen

Het resultaat is een thermo- en hygrometer die je in je living kan plaatsen. Leen: “De meter zelf kan je zo in een supermarkt vinden. Maar de uitdaging was deze te voorzien van extra uitleg die begrijpelijk moest zijn voor anderstaligen en mensen die moeilijk kunnen lezen en schrijven. Daarom werkten we vier eenvoudige basisregels uit die we voorzien van tekeningen en symbolen. Ze zitten als een plaatje bevestigd rondom de meter. Hier zie je bijvoorbeeld dat de temperatuur in huis best niet onder 15°C daalt in combinatie met een luchtvochtigheid van boven de 60% want dan ontwikkel je een kweekvijver van schimmel. Andersom, daalt de vochtigheid onder de 30% dan krijg je last van een prikkelhoest of geïrriteerde ogen.”

Opbouwwerkster Leen Smets: “Het is niet gemakkelijk om zo’n technische uitleg om te zetten in gedragsverandering. Maar we kunnen zeggen dat het met de woonmeter lukt.”

Zo ondervond Sandra C. uit Turnhout dat haar slaapkamer in de winter te koud (4°C) en te vochtig is (80%) waardoor ze last kreeg van schimmel op de muren en een duffe geur in huis. Voor ze de woonmeter ontving, was ze zich van geen kwaad bewust. “Momenteel overweegt ze een andere woonst te zoeken als gevolg van haar nieuwe inzichten,” besluit Leen. “We zijn aangenaam verrast door het effect van dit instrument. Het is niet gemakkelijk om zo’n technische uitleg om te zetten in gedragsverandering. Maar we kunnen zeggen dat het met de woonmeter lukt.”

Beide dames benadrukken dat begeleiding cruciaal is om daadwerkelijk tot gedragsverandering te bekomen. Emmy: “Zonder die extra uitleg, is de meter waardeloos. Je moet de mensen stap voor stap meenemen in het verhaal. Hen eerst overtuigen van het nut, regelmatig langsgaan en blijven opvolgen. Op die manier geraakten de gezinnen geïntrigeerd door het cijferspel en deden heel erg hun best om tijdig te verluchten of te verwarmen indien nodig.”

Deskundige energie OCMW Mol Emmy Verbraeken: “Iedereen die in oudere woningen leeft, zou zijn woning goed moeten leren kennen om tot een gezond leefklimaat te komen. Dit is een verantwoordelijkheid van zowel de huurder als de verhuurder.”

Ook voor jou

Dat dit thema niet enkel leeft bij mensen in armoede, merkten ze bij het OCMW in Mol. Emmy: “We testten met een 350-tal meters uit of ze ook voor een breder publiek interessant konden zijn. Op een wip en een gauw waren we uitverkocht en onze vormingen waren volgeboekt. Nieuwbouw woningen zijn vaak uitgerust met goede isolatie of een degelijk ventilatiesysteem maar iedereen die in oudere woningen leeft, zou zijn woning goed moeten leren kennen om tot een gezond leefklimaat te komen. Dit is een verantwoordelijkheid van zowel de huurder als de verhuurder.”

Ann Palmers, mei 2018


Lees ook de vorige reportages