Het systeem van Community Land Trust (CLT) zorgt niet alleen voor betaalbaar wonen, het versterkt ook maatschappelijk kwetsbare bewoners. Michel Debruyne legt uit.

Elk nieuw begin is bijzonder. Twee jaar geleden zochten enkele Brusselse organisaties antwoorden voor de harde Brusselse wooncrisis. Hun zoektocht leidde tot in de VS, waar ze van harte welkom waren bij Brenda Torpy van de Champlain Housing Trust, de CLT die in 2008 de United Nations Housing award ontving. Vanaf dat moment ging het snel. Vandaag is CLT erkend in de Brusselse huisvestingscode en verschillende projecten staan op stapel in Brussel.

Niet alleen in Brussel, maar overal in België staan CLT's in de steigers. Gent en Bergen staan vandaag het verst. Niet enkel in België, maar in verschillende Europese landen wordt CLT onderzocht als een aanvullend antwoord op de wooncrisis. Zelfs het Europees Economisch en Sociaal Comité boog zich in een recente resolutie over de mogelijkheden van CLT.

De beginnende dynamiek van CLT leidde in 2013 tot een studietweedaagse in Gent en Brussel. Sprekers uit de VS, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Zwitserland en België kwamen samen om na te denken over de mogelijkheden van CLT en over hoe CLT in verschillende gedaanten bestaat.


Een sociaal antwoord

CLT lijkt eenvoudig. Het houdt de grond waarop een woning staat in de gemeenschap. Maar CLT is veel meer dan een grondenbank. Op de eerste plaats biedt deze woonvorm een antwoord op een lokale wooncrisis. Deze kan zich op verschillende manieren uiten: lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen, dakloosheid, geen plaats voor ouderen of mensen met handicap, geen plaats voor mensen met een migratiegeschiedenis... Telkens gaat het om antwoorden op vragen van de mensen aan de 'onderkant van de woningmarkt': gezinnen die geen plaats vinden. CLT is met andere woorden een sociaal antwoord.

Een aanvullend initiatief

Maar het is geen alternatief voor de bestaande antwoorden. Het is eerder een aanvullend initiatief. In verschillende hoofdstukken wordt de nadruk gelegd op de samenwerking tussen alle woon- en welzijnsactoren om antwoorden te vinden op die lokale wooncrisis. Dit wil niet zeggen dat iedereen op zijn plaats blijft. Integendeel: door samenwerking leren mensen bij en worden woonactoren sterker. CLT heeft het voordeel dat het niet gebonden is aan regels en gebruiken en een lange reeks voorwaarden. Iedereen die een sociaal antwoord wil zoeken op de lokale wooncrisis, kan starten.


Met de lokale gemeenschap

CLT werkt in en met 'de gemeenschap'. Door middel van de gemeenschap werkt een CLT aan de wooncrisis.  Het is werken aan het sterker maken van de lokale gemeenschap, door leden van de gemeenschap te 'empoweren'. Er bestaan verschillende voorbeelden van CLT-projecten, die met hun lokale gemeenschap aan de slag gaan: van buurtpark tot (stads-)landbouw, van sociaal centrum tot pub, van enkelen die samenkomen over het verlies van winkels tot het heropbouwen van wijken. Voorbeelden te over van gemeenschapsvorming.

Niet toevallig was Eén van de meest memorabele momenten op de studietweedaagse de imposante en doorleefde getuigenis van Tony Pickett. Tony is een rijzige Afro-Amerikaan die in de Community Land Trust in Atlanta werkt. Hij legde de link tussen de burgerrechtenbeweging van Atlanta (met Martin Luther King) en de start van CLT's. Hij was trots om ons, als erfgenaam van die historische beweging, in België te mogen komen inspireren en enthousiasmeren. CLT als een idee van en voor 'zijn mensen': een idee uit de zwarte gemeenschap, dat nu verder de wereld kan inspireren. 'Een erfenis ook', zo benadrukte Tony, 'die zowel trots als verantwoordelijkheid oproept.'


Samenwerking

CLT is ook een antwoord op de speculatieve immobiliënmarkt. Door gronden uit de markt van vraag en aanbod te trekken en door de prijzen van de woningen te beheersen, hebben CLT's in sommige regio's in de VS een milderend effect op de markt. Ze kunnen de prijs bepalen voor huur- en koopwoningen. Ze kunnen hun eigenaars beter beschermen tegen wanbetalingen en uithuiszettingen. Ze kunnen ook - en niet onbelangrijk - betere leningen en voorwaarden krijgen voor hun eigenaars.

De aanwezigen op de studietweedaagse probeerden ook een antwoord te zoeken op de vraag naar samenwerking. Is een Belgisch en zelfs een Europees netwerk zinvol en nodig? De verschillende sprekers uit de VS waren duidelijk: wil je mee antwoorden op het politieke niveau geven, dan moet je je verenigen. Wil je sterker staan, dan kun je dit enkel door te leren van elkaar en je dus te verenigen en vooraleer je je kunt verenigen, moet je met meer zijn.

 

Terug naar het artikeloverzicht