"Klimaatbeleid mag geen nieuwe bron van ongelijkheid worden"

 
Stefan GoemaereOpbouwwerker Stefan Goemaere is een specialist op het vlak van energie en duurzaamheid. De klimaatverandering en de manier waarop we daar als samenleving mee omgaan biedt voor hem zowel kansen als bedreigingen.

 

 

Als het over klimaatverandering gaat, hoor je wel eens dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten, maar klopt dat wel?
Stefan: Ik denk dat het genuanceerder is dan dat. Het staat buiten kijf dat de klimaatverandering een enorme impact op ons leven gaat hebben. Het zal veranderingen op tal van vlakken met zich meebrengen. We zullen minder vlees eten, zuiniger met energie omgaan, onze ruimtelijke ordening anders aanpakken ... Op al die terreinen zullen overheid en burgers andere keuzes moeten maken. Alleen zien we dat zowel op mondiaal vlak als bij ons in België de groepen die het financieel minder breed hebben, de kosten betalen.

Zie je dat vandaag al?
Stefan: Zeker. Heel het debat over de zonnepanelen was daar een voorbeeld van. De overheid subsidieerde die technologie massaal. Heel wat gezinnen, maar ook grote bedrijven tekenden er op in en deden er hun voordeel mee. De samenleving droeg de kost, maar de voordelen gingen enkel naar diegenen die zich de zonnepanelen konden veroorloven. Eenzelfde Mattheuseffect zie je eigenlijk in heel ons energiebeleid. Dat wordt via de energiefactuur betaald wat maakt dat gezinnen en kmo’s relatief meer bijdragen dan multinationals. De. sterkste schouders dragen niet de zwaarste lasten en dat is onrechtvaardig.

Een wit blad

Grote Mattheuseffecten vormen een bedreiging, zie je ook kansen?
Stefan: We staan nog maar aan het begin van de veranderingen wat maakt dat grote delen van het beleid nog een wit blad zijn. Dat is een enorme kans. We kunnen er nog steeds voor zorgen dat de benodigde maatregelen op punt staan. Dat wil zeggen: dat ze de bestaande ongelijkheid niet vergroten. Als we dat niet doen zullen we dat achteraf toch moeten repareren.

Waarom is dat zo belangrijk?
Stefan: Dat is principieel belangrijk, maar tegelijk denk ik ook dat het besef groeit dat dit de enige weg naar een meer duurzame samenleving is.

Hoe bedoel je?
Stefan: De verkiezingen hebben aangetoond dat ondanks de massale betogingen en klimaatstakingen een aanzienlijk deel van de kiezers niet wakker ligt van het probleem, of zelfs weigerachtig staat ten opzichte van een ambitieus klimaatbeleid. Bij de milieubeweging groeit het besef dat ze te weinig oog gehad heeft voor de impact van een ondoordacht klimaatbeleid op de lagere middenklasse en mensen in armoede.

Aan wat merk je die zelfkritiek?
Stefan: Aan het feit dat tal van organisaties en overheidsdiensten mij en andere energiewerkers van Samenlevingsopbouw uitnodigen om naar onze boodschap te luisteren. Het besef van de nood aan sociale rechtvaardigheid in het klimaatbeleid groeit.

Daar liggen mogelijkheden tot een win-win in
Stefan: Zeker! Wij leggen onze know how op tafel over hoe je met maatschappelijke kwetsbaarheid omgaat. Maar ook voor Samenlevingsopbouw bieden zulke nieuwe allianties mogelijkheden. Organisaties zoals Greenpeace of het WWF hebben een grote achterban aan mensen die wij met onze boodschap van sociale rechtvaardigheid nog niet bereiken.

Creatieve oplossingen

Welke rol heeft Samenlevingsopbouw volgens jou in de toekomst te spelen op dit vlak?
Stefan: Wij moeten mee verhinderen dat klimaatverandering en -beleid een nieuwe bron van ongelijkheid wordt.

En hoe doe je dat?
Stefan: Op de eerste plaats door het beleid daar voortdurend op te wijzen. Dat doen we trouwens al. Toen de federale regering begin dit jaar het sociaal tarief voor elektriciteit wou doen stijgen, hebben wij er haar met een Twitteractie op gewezen dat dit geen goed idee was. Mensen die met een leefloon, een invaliditeitsuitkering of inkomens¬garantie voor ouderen moeten rondkomen, hadden hierdoor een veel hogere energiefactuur kunnen krijgen. Uiteindelijk is de minister door onze tussenkomst op deze beslissing teruggekomen.

Ligt de oplossing enkel op beleidsvlak?
Stefan: Het beleid is van cruciaal belang en Samenlevingsopbouw kan daar zeker nog een tandje bijsteken, maar initiatieven van onderuit kunnen ook een verschil maken. Daarom zetten we ook in op lokale projecten die concrete oplossingen uitdenken. In Tienen zorgt de Stadsakker voor een gezonde, duurzame en lokale voedselproductie. In Ronse verduurzaamt wijkwerking Den Botaniek een hele buurt. Mijn eigen project Papillon zorgt ervoor dat de circulaire economie ook mensen in een kwetsbare positie ten goede komt ... Het zijn allemaal voorbeelden van hoe het anders kan. Ik kan alleen hopen dat de overheid er inspiratie uit haalt. Want er is echt geen tijd meer om een ambitieus klimaatbeleid uit te stellen.

>> Lees meer over het Papillon-project van Samenlevingsopbouw West-Vlaanderen

Terug naar het niewsoverzicht